slider

Recent

Navigation

Tại sao chúng ta đang thua cuộc chiến Việt – Trung?

Bìa sách Long War

Zhang, Xiaoming
Vì “lạc hậu” trong nghiên cứu lý thuyết chiến tranh!


(Đọc quyển “cuộc chiến lâu dài của Đặng Tiểu Bình - xung đột quân sự giữa Trung Quốcvà Việt Nam, 1979 - 1991”)

Trong một thời gian dài, những thảo luận về cuộc chiến Việt - Trung ở Việt Nam được quy giản vào những câu hỏi kiểu như: ai gây ra cuộc chiến? Cuộc chiến diễn ra thế nào? Số lượng thương vong là bao nhiêu? Thiệt hại kinh tế như thế nào? Vấn đề chiếm lĩnh đất đai sau chiến tranh ra sao? Và rồi từ những con số mà không ai có thể biết chính xác đó (ngay cả chính phủ hai nước tham chiến), họ quy giản những đánh giá về cuộc chiến Việt - Trung trên bình diện Trung Quốchoặc Việt Nam đã chiến thắng hoặc chiến bại. Có một thực tế là trong chiến tranh, người được coi là thắng thì thiệt hại nhiều đến mức hóa ra hình như họ thua. Kẻ thua thì hóa ra được nhiều đến mức hình như họ đã thắng. Chính vì vậy mô hình đánh giá về chiến tranh đơn giản dựa trên số liệu đất đai cùng thương vong phổ biến trong giới nghiên cứu về lịch sử chiến tranh, đang khiến Việt Nam thua dần Trung Quốctrong việc đánh giá cuộc chiến Việt - Trung 1979-1991. Và chúng ta cần phải thay đổi cách tiếp cận đối với lịch sử chiến tranh để có thể bảo vệ được lập trường của người Việt Nam trong cuộc chiến này từ phương diện học thuật.

Mới đọc, quyển sách tiếng anh của Trương Hiểu Minh (Zhang Xiaoming) có vẻ cũng sa vào hướng tiếp cận đó. Tác giả khẳng định Trung Quốc đã xâm lược Việt Nam và đồng thời miêu tả cuộc chiến từ góc nhìn của người Trung Quốcvới những số liệu từ nguồn tư liệu viết bằng tiếng trung và tiếng anh. Dĩ nhiên, vì tác giả chỉ có thể tiếp cận được nguồn tư liệu bằng tiếng trung và tiếng anh, nên quyển sách của ông luôn bị coi là phiến diện, chưa đầy đủ. Quyển sách khiến cho nhiều học giả nước ngoài chuyên nghiên cứu về Việt Nam như Sophie Quinn - Judge bất bình vì cô cho rằng ông Trương Hiểu Minh có góc nhìn hoa tâm về cuộc chiến.

Phiến diện, hoa tâm? Đương nhiên vì họ là học giả, và là người trung quốc. Nhưng nếu đấy là phản ứng duy nhất với quyển sách này thì giới học giả về Việt Nam đã thất bại trong việc bảo vệ lập trường của Việt Nam đối với cuộc chiến.

Hãy đọc kỹ quyển sách! Trương Hiểu Minh không dừng ở những câu hỏi đơn giản về cuộc chiến việt trung để kết luận ai thắng ai thua. Số lượng thương vong, tình trạng chiếm giữ đất đai sau cuộc chiến không phải là tiêu chí để đánh giá kết quả của một cuộc chiến và đồng thời cũng không phải trọng tâm của quyển sách này. Giới nghiên cứu Việt Nam ở nước ngoài cần có một góc nhìn khác, tiếp cận khác để bác bỏ góc nhìn này.

Tác giả xây dựng một mô hình lý thuyết đánh giá chiến tranh dựa trên việc đánh giá những kết quả mà chiến tranh đem lại chứ không dựa trên những con số thống kê thương vong, được mất lãnh thổ. Ông ta cho rằng chiến tranh được hình thành như một dự án chính trị, nếu dự án chính trị này đạt được mục đích thì đương nhiên bên tham chiến thắng. Còn dự án chính trị này không đạt được mục đích, thì hiển nhiên bên tham chiến thua.

Và đây là lý do ông ta cho rằng Trung Quốc đã chiến thắng hoàn toàn cuộc chiến Việt - Trung 1979 - 1991, đó là vì:

- Cuộc chiến này đã củng cố được quyền lực của đặng tiểu bình và đảng cộng sản trung quốc.
- Cuộc chiến này đã đẩy Trung Quốc đến gần với mỹ hơn bao giờ hết trong lịch sử. Tạo điều kiện cho Trung Quốc hoàn toàn đổi mới kinh tế sớm hơn cả liên xô và Việt Nam và tránh bị sụp đổ như liên xô.
- Cuộc chiến này đã tàn phá biên giới Việt Nam và đẩy lùi quá trình đổi mới ở Việt Nam trong gần chục năm.
- Cuộc chiến này đã bảo vệ được lực lượng Khmer đỏ khỏi diệt vong, khiến Việt Nam buộc phải rút dần quân và ảnh hưởng ra khỏi Cambodia.
- Cuộc chiến này dung dưỡng tinh thần bài Việt Nam ở Cambodia, ngăn chặn ảnh hưởng của Việt Nam và liên xô ở phần còn lại của bán đảo đông dương.

Quyển sách thừa nhận Trung Quốc xâm lược Việt Nam, nhưng không đếm xỉa đến vị trí của Việt Nam như là những người chống lại cuộc chiến xâm lược này. Cái thắng trong dự án chính trị của chiến tranh Việt - Trung hoàn toàn bị lờ tịt đi.

Điều đáng ngại là: quyển sách của Trương Hiểu Minh hiện nay là quyển sách viết bằng tiếng anh mới nhất và phổ biến nhất về xung đột biên giới Việt - Trung, được các nhà nghiên cứu và sinh viên các trường đại học đọc cực kỳ rộng rãi trong giới anh ngữ. Quyển sách đang chi phối góc nhìn và tạo ra nhiều định kiến có lợi cho Trung Quốc về cuộc chiến Việt - Trung năm 1979-1991 trong giới học giả quốc tế.

Học giả Việt Nam có biết và có dịch một vài trích đoạn khá vô thưởng vô phạt về quyển sách. Mọi bàn luận đều không đúng trọng tâm và chưa thực sự tập trung vào những luận điểm cơ bản của quyển sách.

tôi cho rằng: cần nhận thức đúng trọng tâm tranh luận trong giới nghiên cứu quốc tế về chiến tranh việt trung, cập nhật nghiên cứu lý thuyết về chiến tranh, và thay đổi cách chúng ta đặt vấn đề cũng như tiếp cận vấn đề là giải pháp đúng đắn nhất hiện nay để đảm bảo tiếng nói của Việt Nam về cuộc chiến này được lắng nghe. Nếu không, chúng ta thực sự thua trong cuộc chiến Việt - Trung, bởi thắng thua trong chiến tranh hiện đại không còn là câu chuyện của súng ống và xung đột nữa. Đó là cuộc chiến của lý lẽ và những kiến giải. Khởi đầu từ những kiến giải học thuật.

Note: chính phủ Trung Quốc đã chính thức giải mật có chọn lọc tư liệu về chiến tranh Việt - Trung. Họ đang chiến thắng vì họ cho phép giới học giả quốc tế tiếp cận những thông tin của họ trước.

Tên sách: Deng Xiaoping's Long War The Military Conflict between China and Vietnam, 1979-1991
Tác giả: Zhang, Xiaoming
Nhà xuất bản: The University of North Carolina Press
Năm xuất bản: 2015
Tình trạng: Đã có bản điện tử

Nguồn: Facebook Nguyễn Phúc Anh
Share
Banner
Banner

Vande.org - Nơi chúng ta có thể chia sẻ mọi vấn đề.

Hãy Để lại Nhận xét Facebook của bạn về bài viết:

Bạn có thể tham gia comment bằng hệ thống Disqus của chúng tôi: